Jak lider może budować kulturę kreatywności i współtworzenia w zespole?
Ile bym dał/a, żeby być taki kreatywny/a…
Brakuje mi świeżych pomysłów…
Jak on / ona to robi, że potrafi myśleć w nieoczywisty sposób…
Czy zdarza Ci się tak myśleć o sobie lub swojej pomysłowości? Czytałeś/aś, że kreatywność i nieszablonowe myślenie to teraz kluczowa kompetencja lidera, ale nie wiesz, jak w praktyce mieć lepsze pomysły?
W naszej kulturze kreatywność jest często traktowana jako „dar od Boga”, wrodzona cecha, którą ma się albo nie. Tymczasem innowacyjne myślenie, które jest tak kluczowe w dzisiejszym świecie, to nie talent ale umiejętność, którą można kształtować. I tak, jest to jedno z najważniejszych zadań dla lidera – ale nie samo wymyślanie pomysłów, ale raczej budowanie środowiska i kultury, w którym innowacyjny jest cały zespół.
Świetną metodologią, która pomaga odkryć w sobie kreatywność, jest facylitacja, Design Thinking lub Lego Serious Play. Wszystkie te metody oparte są na tym samym rdzeniu – bezpieczeństwie, otwartości i prototypowaniu.
Mindset kreatywnego lidera – bezpieczeństwo i otwartość na błędy.
By wprowadzić ducha innowacyjności do zespołu musimy stworzyć środowisko, w którym ludzie mają do siebie zaufanie, nie boją się otworzyć się, „wyskoczyć” z jakimś pomysłem czy zostać skrytykowanym. Nie możemy od zespołu wymagać perfekcji, znajomości wszystkich potencjalnych konsekwencji czy planów w 100% pozbawionych ryzyka. Dlatego kreatywny lider musi pozbyć się mentalnej blokady „nie ma przestrzeni na błędy”. Po czym można to poznać? Kreatywny lider nie oddaje projektów tylko osobom „które znają się na nich najlepiej”, nie wymaga od razu konkretnych rozwiązań i nie krytykuje, dopóki nie zrozumie w pełni pomysłu. Warto tu zainspirować się etapem „ideation” z design thinkling albo technikami brainstormingowymi – czyli szukaniem rozwiązań dla rozwiązań, bez ich ewaluacji.
Inspirująca technika w tym obszarze to np. oparta o improwizację burza mózgów z zasadą „Yes, and” To technika zapożyczona z improwizacji teatralnej, która eliminuje blokady twórcze w zespole. Zamiast oceniać pomysły na starcie, budujemy na nich kolejne warstwy.
- Akceptacja: Przyjmujesz propozycję drugiej osoby jako fakt. Zamiast: „To nie zadziała, bo nie mamy budżetu”, powiedz: „Tak, i zróbmy to w wersji niskokosztowej”. Jeśli masz z tym problem, spróbuj znaleźć choć 10% z poprzedniej wypowiedzi, z którą się zgadzać.
- Dodawanie: Każda wypowiedź musi nawiązywać do poprzedniej, trochę jakbyś razem z partnerem odbijał piłkę w siatkówce.
- Przykład: „Zróbmy kampanię na TikToku” -> „Tak, i zaangażujmy do niej naszych pracowników jako ekspertów”.
Jak przygotować zespół na kreatywność
Oprócz samej postawy lidera i nastawienia do tematu, trzeba jeszcze odpowiednio przygotować do kreatywności zespół. Innowacyjność kwitnie w zespole różnorodnym (konkurencyjne punkty widzenia wzbogacają pomysłowość) dlatego… dbaj o pole do spierania się i niezgody. Oprócz zachęcania do kwestionowania założeń zachęcaj też… do porażek (albo przynajmniej doceniaj je i nagradzaj) by premiować u pracowników podejmowanie ryzyka. Oprzyj się iluzji “szybciej to lepiej” i zachęcaj zespół do myślenia o problemie „szerzej”. Jeśli już jesteśmy przy czasie, pamiętaj że kreatywność nie lubi presji i pośpiechu, a zespół musi mieć czas, by wymyślić coś nowego a nie tylko powtarzać stare błędy.
Inspirująca technika w tym obszarze pomagająca ci skorzystać w pełni z różnorodności zespołu to 6 kapeluszy myślowych de Bono. W tej metodzie Edwarda de Bono rozdajesz każdej osobie role (najczęściej zatrzymując dla siebie procesowy kapelusz niebieski). Każdy uczestnik dyskusji pilnuje, by wnosić do niej określoną perspektywę:
- Biały (Fakty): Tylko twarde dane i liczby. „Mamy 500 wejść na stronę dziennie”.
- Czerwony (Emocje): Intuicja i przeczucia bez uzasadniania. „Czuję, że ten projekt nas przytłoczy”.
- Czarny (Krytyk): Szukanie zagrożeń. „To rozwiązanie może być niezgodne z RODO”.
- Żółty (Optymista): Szukanie korzyści. „Dzięki temu zaoszczędzimy 2 godziny pracy dziennie”.
- Zielony (Kreatywność): Szukanie alternatyw i nowych dróg. „A co, gdybyśmy zautomatyzowali cały proces?”.
- Niebieski (Proces): Zarządzanie dyskusją i podsumowania. „Przejdźmy teraz do kapelusza czarnego”.
Nie samo myślenie, ale też działanie
Kreatywność ma wartość tylko wtedy, gdy prowadzi do realnych wdrożeń i zmiany. Dlatego w duchu Design Thinking warto szybko przechodzić do prototypów: prostych modeli, które
można testować i udoskonalać. Gdy już wybierzecie opcję, warto skupić się na pytaniach „jak możemy to sprawdzić?”, „skąd będziemy wiedzieć, że to działa”? Zachęcając zespół do takiego myślenia przez działanie budujemy odpowiedzialność za słowa i pomysły i oswajamy ich z ryzykiem – co skutkuje wzrostem innowacyjności i samodzielności.
Jak doprowadzić zespół do etapu pomysłów gotowych do wdrożenia? Przyda nam się tu technika SCAMPER. To zestaw pytań pomocniczych, które pozwalają zmodyfikować istniejący produkt, proces lub usługę, aby stworzyć coś zupełnie nowego.
- S (Substitute): Co możemy zastąpić? (np. plastik papierem).
- C (Combine): Co możemy połączyć? (np. telefon z aparatem).
- A (Adapt): Co możemy zapożyczyć z innej branży? (np. system check-inu z lotnisk w szpitalu).
- M (Modify/Magnify): Co możemy powiększyć lub zmienić? (np. dożywotnia gwarancja).
- P (Put to another use): Jak inaczej to wykorzystać? (np. opony jako element placu zabaw).
- E (Eliminate): Co możemy usunąć, aby uprościć proces? (np. brak fizycznych przycisków w smartfonie).
- R (Reverse): Co się stanie, jeśli odwrócimy kolejność lub role? (np. płacenie klientowi za oglądanie reklam).
Buduj kulturę kreatywności w zespole.
Zadawanie pytań, inspirowanie i dawanie przestrzeni do inspirowania to nie jednorazowy wysiłek, ale zmiana mindsetu swojego i zespołu. Prowadzi to do większej kreatywności, proaktywności i tworzy kulturę, w której pomysły są walutą rozwoju. Kreatywność przestaje być jednorazowym warsztatem – staje się sposobem myślenia w codziennym biznesie.
Jak pracować z tym na co dzień? Gdy stykamy się z nowym problemem, warto zastosować metodę How Might We – które przekuwa wyzwania w szanse. Ta technika stosowana w Design Thinking pozwala przekształcić frustrację w konkretne wyzwanie projektowe i uniknąć sięgania po gotowe rozwiązania.
- HMW (Jak moglibyśmy…): Formułujesz pytanie, które jest wystarczająco szerokie, by dawać pole do popisu, ale dość wąskie, by narzucać kierunek.
- Przykład: Zamiast narzekać: „Ludzie nie czytają naszego newslettera”, zapytaj: „Jak moglibyśmy sprawić, by otwarcie newslettera było najbardziej ekscytującym momentem ich poranka?”.
Podsumowanie – miliony korzyści z kreatywności
Zbudowanie zespołu kreatywnego to spory wysiłek (w tym zmiana własnego mindsetu, ale może zbudować: zespół odporniejszy na kryzysy i łatwiej radzący sobie w zmianach, wzrost zaangażowania i poczucia wpływu u pracowników, lepsze rezultaty biznesowe dzięki zwinniejszemu reagowaniu na wyzwania i bardziej przyjazne miejsce pracy, w którym współpraca, zaufanie i otwartość to realnie funkcjonujące wartości.
Dlatego warto najpierw nauczyć się kreatywności samemu, a potem wspierać w kreatywnej podróży swój zespół!
